De opgave
In Zaandam-Oost heeft niet iedereen dezelfde kans op een zorgeloos leven. Een deel van de inwoners heeft te maken met geldstress, gezondheidsproblemen, onveiligheid, onderwijsachterstanden en een afstand tot de maatschappij als het gaat om (vrijwilligers)werk. De verschillen met andere delen van Zaanstad en Nederland zijn groot. Vooral voor kinderen kan de wijk waarin zij opgroeien veel invloed hebben op hun toekomst.
Daarom is er het Pact Zaandam-Oost. Bewoners, de gemeente en meer dan veertig organisaties spreken daarin af om zich twintig jaar extra in te zetten voor de wijken van Zaandam-Oost. Twintig jaar is niet toevallig: dat is ongeveer één generatie. Het doel is dat kinderen dezelfde kansen krijgen, ongeacht waar ze geboren worden.
Dat betekent werken aan veel onderwerpen tegelijk: van onderwijs, werk en gezondheid tot veiligheid, wonen en armoede. Geen enkele organisatie kan dat alleen. Scholen, woningcorporaties, politie, welzijnsorganisaties, zorgpartijen en de gemeente werken, samen maar vanuit een gezamenlijke koers.
Onze aanpak
Jacqueline van de Sande werkt vanuit Beaumont sinds 2020 aan Pact Zaandam-Oost. Ze begon bij Fijn Wonen, één van de programmalijnen van het Pact. Binnen Fijn Wonen werken gemeente, woningcorporaties en bewoners aan de leefbaarheid en aan meer gemengde woonmilieus. Jacqueline organiseerde workshops en gesprekken met bewoners en schreef met gemeente en corporaties een gezamenlijke visie: de Visie Fijn Wonen.
Haar rol binnen het Pact werd daarna breder. Want werken aan gelijke kansen vraagt om een lange adem. Ook in de communicatie. Niet één keer ophalen wat bewoners vinden, maar blijven weten wat er speelt, zichtbaar zijn in de wijk en steeds opnieuw het gesprek aangaan. Ze begeleidt bijeenkomsten en gesprekken en schrijft plannen van aanpak voor verschillende interventies, zoals Bewoner aan Zet of gedragsverandering rondom afval.
De mensen van het programmabureau zoeken bewoners op waar zij al komen en werken samen met sleutelpersonen die de buurt en de mensen kennen. Ze houden gesprekken eenvoudig en dichtbij. Ook in de communicatie kiezen ze bewust voor herkenbare gezichten en echte verhalen uit de wijk. In Pact Post staan bijvoorbeeld bewoners centraal die een opleiding volgen, actief zijn in een bewonersteam of gebruikmaken van een initiatief. Zo wordt zichtbaar wat er in de wijk gebeurt, kunnen mensen zich herkennen in de verhalen van anderen en zien ze wat er dichtbij huis mogelijk is.
Wat leverde het op?
Pact Zaandam-Oost bestrijkt een periode van twintig jaar, omdat de verschillen in Zaandam-Oost niet met één project of campagne verdwijnen. Het startte met een verandering in samenwerking, veel meer vanuit gezamenlijke kennis en ambities.
En inmiddels zijn de eerste veranderingen in de wijken zichtbaar. De ontwikkeling van de armoedecijfers laat voor het eerst een positieve kentering zien, er zijn veel meer mensen aan het werk en het vertrouwen in de overheid stijgt voorzichtig. Tegelijkertijd zijn de verschillen met de rest van Zaanstad nog groot. Juist daarom blijft die lange adem nodig. Samen met bewoners en partners blijft het Pact werken aan hetzelfde doel: kinderen in Zaandam-Oost dezelfde kansen geven, ongeacht waar ze opgroeien.
