Goede participatie hoeft niet uren te duren. Sterker nog: een gesprek van vijf minuten op straat kan je soms meer opleveren dan een hele bewonersavond. Niet omdat het sneller is, maar omdat je mensen spreekt die je anders vaak mist
Bij participatie denken we al snel aan bewonersavonden, uitgebreide vragenlijsten of zorgvuldig opgezette participatietrajecten. En terecht. Je wilt mensen vragen wat ze belangrijk vinden. En hoe ingewikkelder het vraagstuk hoe preciezer je wilt weten wat er leeft. Maar niet iedere participatievraag vraagt om een grote aanpak.
Soms wil je vooral weten wat er leeft
Hoe kijken inwoners naar een eerste idee? Welke zorgen hebben ze? Wat vinden ze belangrijk?
Dan kan een kort straatgesprek verrassend veel opleveren. Op de markt, bij een winkelcentrum of op het schoolplein spreek je juist de mensen die niet vanzelf naar een bewonersavond komen. Jongeren, ouders met jonge kinderen en inwoners die simpelweg weinig tijd hebben.
De uitdaging is om participatie zo te ontwerpen dat je ook in vijf minuten een goed en inhoudelijk gesprek kan hebben.
Door heel precies aan te sluiten op de belevingswereld van inwoners. Zo pas jij het participatieproces aan op de inwoners in plaats van dat je van inwoners verwacht dat zij zich aanpassen aan het ideale proces dat je zelf in gedachten had.
Voor ons zit daar misschien wel de grootste uitdaging. We zijn gewend om na te denken over goed onderbouwde, originele en doorwrochte participatievormen, terwijl de ontwerpvraag zou moeten zijn: hoe maken we het voor inwoners zo eenvoudig mogelijk om mee te doen?
Als iemand zijn mening kan geven tijdens het boodschappen doen, terwijl hij zijn kind van school haalt of onderweg is naar zijn werk, wordt participatie onderdeel van het dagelijks leven. En juist dan bereiken we vaak mensen die anders niet aan tafel zitten.
Dat betekent niet dat een straatgesprek altijd de oplossing is. Bij complexe projecten of wanneer inwoners samen keuzes moeten maken, blijven uitgebreide participatietrajecten onmisbaar. Maar juist aan de voorkant van een project, of wanneer je signalen wilt ophalen of een eerste idee wilt toetsen, kan een laagdrempelige vorm van participatie een waardevolle aanvulling zijn.
Misschien moeten we onszelf daarom bij ieder project niet alleen afvragen wat willen we weten? Maar ook: hoe maken we het inwoners zo makkelijk mogelijk om hun stem te laten horen? Soms vraagt dat om een bewonersavond. Soms om een co-creatiesessie. En soms begint het gewoon met een gesprek van vijf minuten op straat.
De beste participatie past zich aan, aan het leven van inwoners, niet andersom.